Scam Ready ASEAN โครงการป้องกันภัยหลอกลวงออนไลน์ มูลนิธิอาเซียน-Google ตั้งเป้าคุ้มครองคน 3 ล้านคน

มูลนิธิอาเซียน เปิดตัวโครงการ Scam Ready ASEAN ในงาน Google 2026 Online Safety Dialogue ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 โดยได้รับทุนสนับสนุนจาก Google.org มูลค่า 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือกว่า 160 ล้านบาท มีเป้าหมายเสริมภูมิคุ้มกันด้านความปลอดภัยดิจิทัลให้ประชาชนกว่า 3 ล้านคนทั่วอาเซียน

โครงการนี้เกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ภัยหลอกลวงออนไลน์ที่ทวีความรุนแรงทั่วภูมิภาค โดยในปี 2567 เพียงปีเดียว เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เผชิญความเสียหายทางการเงินสูงถึง 23.6 พันล้านดอลลาร์ หรือกว่า 740,000 ล้านบาท ขณะที่ในไทย ปี 2568 มีคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยีกว่า 380,378 คดี มูลค่าความเสียหาย 25,195 ล้านบาท

ภัยหลอกลวงออนไลน์ ตัวเลขที่บอกว่าปัญหานี้ใหญ่กว่าที่คิด

ภัยหลอกลวงออนไลน์ในอาเซียนไม่ได้เป็นแค่ปัญหาระดับบุคคลอีกต่อไป แต่กลายเป็นวิกฤตระดับภูมิภาคที่ขยายตัวข้ามพรมแดนอย่างต่อเนื่อง ตัวเลขความเสียหายรวม 23.6 พันล้านดอลลาร์ในปีเดียวสะท้อนให้เห็นว่าภัยดังกล่าวกำลังกัดกินเศรษฐกิจและความเชื่อมั่นของผู้คนในวงกว้าง

สำหรับไทย รูปแบบการหลอกลวงที่พบมากที่สุด ได้แก่ การหลอกซื้อขายสินค้า การหลอกให้โอนเงินรับรางวัล การชักชวนทำงานออนไลน์หารายได้พิเศษ การหลอกลงทุนผ่านระบบคอมพิวเตอร์ และแก๊งคอลเซ็นเตอร์ สถานการณ์ดังกล่าวผลักดันให้รัฐบาลไทยออก พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ซึ่งกำหนดให้สถาบันการเงิน ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียต้องร่วมรับผิดชอบความเสียหายที่เกิดขึ้น

ความท้าทายที่เพิ่มขึ้นคือเทคโนโลยี Generative AI ระบบชำระเงินดิจิทัล และโซเชียลมีเดียทำให้ภัยหลอกลวงแพร่กระจายได้เร็วและจับสังเกตได้ยากกว่าเดิม ส่งผลให้ทุกกลุ่มตกเป็นเป้าหมาย ไม่ว่าจะเป็นเยาวชน ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่เพิ่งเริ่มใช้งานโลกออนไลน์

Scam Ready ASEAN ทำงานอย่างไร

โครงการ Scam Ready ASEAN ใช้โมเดล Train-the-Trainer หรือการอบรมวิทยากรเพื่อส่งต่อความรู้ต่อกันเป็นทอดๆ โดยตั้งเป้าปั้น วิทยากรหลัก (Master Trainer) 2,000 คน จากการร่วมมือกับองค์กรท้องถิ่นกว่า 20 องค์กรใน 11 ประเทศสมาชิกอาเซียน จากนั้นวิทยากรเหล่านี้จะถ่ายทอดหลักสูตรให้กับประชาชนอย่างน้อย 550,000 คน ผ่านสื่อการเรียนรู้แบบ Interactive รวมถึงเกม Be Scam Ready ที่ออกแบบมาเพื่อสร้างทักษะสังเกตและรับมือภัยหลอกลวงอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากการอบรม โครงการยังมีแผนจัดเวทีหารือเชิงนโยบายระดับประเทศ 6 ครั้ง และระดับภูมิภาค 3 ครั้ง เพื่อดึงภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม และภาคประชาสังคมมาทำงานร่วมกันในการสร้างระบบป้องกันที่ครอบคลุมทั้งสังคม

ทำไมต้องใช้แนวทาง “ทั้งสังคม” ไม่ใช่แค่ภาครัฐ

แนวทาง Whole-of-Society ที่โครงการ Scam Ready ASEAN ยึดถือสะท้อนให้เห็นว่าการรับมือภัยหลอกลวงออนไลน์ไม่อาจทำได้โดยหน่วยงานใดหน่วยงานเดียว เพราะมิจฉาชีพปรับกลยุทธ์ตลอดเวลาและไม่ถูกจำกัดด้วยพรมแดน การสร้างภูมิคุ้มกันจึงต้องเริ่มจากระดับชุมชนและบุคคล ควบคู่ไปกับการกำกับดูแลในระดับนโยบาย

โครงการนี้ยังต่อยอดจากการจัดตั้ง ASEAN Anti-Scam Working Group ในการประชุมรัฐมนตรีอาเซียนด้านดิจิทัล ครั้งที่ 4 ปี 2567 ซึ่งมุ่งกระชับความร่วมมือระหว่างศูนย์ต่อต้านภัยหลอกลวงของแต่ละประเทศ โดย Scam Ready ASEAN ทำหน้าที่แปลงเป้าหมายเชิงนโยบายให้กลายเป็นโครงการระยะยาวที่สัมผัสถึงประชาชนได้จริง

เสียงจากผู้นำโครงการ: ต้องเปลี่ยนจาก “ตั้งรับ” เป็น “ป้องกันก่อน”

ดร.ปิติ ศรีแสงนาม ผู้อำนวยการบริหาร มูลนิธิอาเซียน ระบุว่าภัยหลอกลวงในวันนี้ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะจุด แต่ได้กลายเป็นความท้าทายร่วมกันของคนทั้งภูมิภาคที่บั่นทอนความเชื่อมั่นต่อโลกดิจิทัลโดยรวม โครงการ Scam Ready ASEAN จึงมุ่งเปลี่ยนแนวทางจากการตั้งรับไปสู่การป้องกันและเตรียมพร้อมตั้งแต่ต้น

ด้าน คุณ Sapna Chadha รองประธาน Google ประจำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชี้ว่าความสำเร็จของเศรษฐกิจดิจิทัลต้องตั้งอยู่บนรากฐานของความไว้วางใจ และโครงการนี้ไม่ใช่แค่การสร้างความตระหนักรู้ แต่เป็นการลงทุนในระบบนิเวศที่ดึงทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อปกป้องภูมิภาคจากภัยไซเบอร์

ความร่วมมือระหว่าง มูลนิธิอาเซียน และ Google.org ในครั้งนี้นับเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าการรับมือภัยหลอกลวงออนไลน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ ที่ไม่ได้รอให้เกิดความเสียหายแล้วค่อยแก้ แต่เดินหน้าสร้างภูมิคุ้มกันให้ประชาชนรับมือได้ก่อนที่ภัยจะมาถึง

ติดตามข้อมูลข่าวสารน่าสนใจได้ทาง www.zanzab.com และช่องทางโซเชียล
Facebook , YouTube , Instagram และ Tiktok